Yılda 2 milyona yakın uyuşmazlık arabuluculukla çözülüyor
Günün öne çıkan başlıkları arasında kolayca geride kalabilecek arabuluculuk verisi, hukuk sisteminde geniş ölçekte kullanılan bir yönteme işaret ediyor. Bu sayının ne anlattığı kadar, çözümün nasıl ölçüldüğü de konuşulmalı.
Türkiye Arabulucular ve Arabuluculuk Merkezleri Platformu Başkanı Nihat Şimşek, Türkiye’de yılda 2 milyona yakın uyuşmazlığın arabuluculukla çözüldüğünü söyledi. Aynı açıklamada ülkede 50 bin 700 arabulucu bulunduğunu da belirtti. Bu, dar bir uzmanlık alanına ilişkin küçük bir sayı değil; çok sayıda kişinin uyuşmazlığını hangi yolla çözmeye çalıştığını gösteren geniş bir tablo.
Şimşek, arabuluculuğun hukuk sisteminde önemli bir dönüşümün parçası olduğunu ve dava yükünü azalttığını ifade etti. Özellikle tüketici uyuşmazlıklarında dava açılması halinde duruşma gününün bir yıl sonrasına verilebildiğini söyledi. Bu örnek, uyuşmazlığın ne kadar sürede ele alınacağı meselesinin yurttaşlar açısından neden belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
Bir sorun için uzun süre beklemek, çözümün kendisi kadar önemlidir. Arabuluculuk, tarafların uyuşmazlıklarını bir masa etrafında konuşup anlaşma aramasına imkân veriyor. Haberde, kamuoyunda zorunlu arabuluculuk olarak bilinen uygulamanın çözümlerde önemli payı olduğu da aktarılıyor; ancak bu payın oranı verilmiyor.
Dolayısıyla 2 milyona yakın çözüm sayısı dikkat çekici olsa da tek başına sistemin başarısını ölçmeye yetmez. Bu rakamı açıklayan kişi, arabuluculuk alanında faaliyet gösteren bir platformun başkanıdır; sayı haberde onun açıklaması olarak yer alıyor. Haberde uyuşmazlıkların hangi türlerden oluştuğu, tarafların ne kadarının anlaşmaya vardığı ve sonuçlardan ne ölçüde memnun kaldığına ilişkin ayrıntı bulunmuyor.
Bu ayrım önemli. Çünkü “çözüldü” sözü, tarafların anlaşmaya varmasını ifade edebilir; fakat anlaşmanın taraflar için ne kadar dengeli olduğunu veya ihtilafın tekrar edip etmediğini bu haberden öğrenemiyoruz. Yüksek bir toplam, uygulamanın ne kadar yaygın olduğunu gösterir; çözümün niteliğine dair soruları ise kendiliğinden yanıtlamaz.
Haberdeki bir başka ölçü de 50 bin 700 arabulucu sayısı. Bu kadar geniş bir uygulama alanında, arabuluculuğun hangi uyuşmazlıklarda zorunlu, hangilerinde tarafların tercihine bağlı olduğu ve sonuçların nasıl izlendiği kamuoyunun bilmesi gereken konular arasında. Şimşek, zorunlu arabuluculuğun çözümlerde önemli payı olduğunu söylüyor; fakat payın büyüklüğü ve ayrıntıları verilen bilgilerde yer almıyor.
Asıl konuşulması gereken bu nedenle yalnızca kaç uyuşmazlığın arabuluculukla sonuçlandığı değil, bu yöntemin yurttaşın hakkına erişimini nasıl etkilediğidir. Duruşma için bir yıl beklenebildiği belirtilirken, arabuluculuğun hızlı çözüm sağladığı iddiası anlaşılır biçimde önem kazanıyor. Fakat hız ve sayı kadar, anlaşmanın niteliğini ve uygulamanın sonuçlarını gösteren bilgiler de paylaşılmalı; aksi halde sistemin ölçeğini görür, yurttaş için ne ifade ettiğini tam olarak göremeyiz.
usedıyorum
Bu köşe, Gündem Siyaset yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

