Bazı lisans programları üç yıla inebilir: Kapsam henüz net değil

Türkiye’de bazı lisans programlarının eğitim süresinin dört yıldan üç yıla indirilmesi planlanıyor. Haberde aktarılan çerçeveye göre çalışma, uygulama yükü daha az olan bölümlere odaklanıyor. Bu, tek bir bölümle sınırlı dar bir düzenleme değil; eğitim, iktisat ve fen-edebiyat fakültelerindeki bölümlerin büyük bölümünün yanı sıra sosyal bilimler, iletişim ve işletme alanlarındaki bazı programlar da gündemde.

Eğitim süresindeki bir yıllık değişiklik, öğrencilerin üniversitede geçireceği zamanı doğrudan etkiler. Ancak haber, planın yürürlüğe girdiğini ya da hangi programların kesin olarak kapsama alınacağını bildirmiyor. “Planlanıyor” ve “bekleniyor” ifadeleri, ortada tamamlanmış bir uygulamadan çok çalışma bulunduğunu gösteriyor. Bu ayrım önemli: Öğrenciler için sonuç doğuracak bir değişiklik, kapsamı ve koşulları netleşmeden olmuş bitmiş gibi anlatılamaz.

Düzenlemenin dayanağı olarak bölümlerin ders içerikleri ve saha gereksinimlerinin dikkate alınacağı belirtiliyor. Teorik ağırlığı yüksek, müfredatı çok yoğun olmayan ve uygulama yükü daha az alanların öne çıkması bekleniyor. Bazı mühendislik bölümlerinin de kapsama alınabileceği aktarılıyor. Dolayısıyla ölçüt yalnızca fakülte adı değil; her programın eğitim içeriği ve uygulama ihtiyacı da değerlendirmede rol oynayacak gibi görünüyor. Haberde ise bu değerlendirmelerin nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntı yok.

Öte yandan bütün lisans programlarının aynı biçimde kısaltılması söz konusu değil. Yoğun pratik ve klinik eğitim gerektiren mesleklerin plan dışında tutulması; tıp, diş hekimliği ve eczacılıkta eğitim sürelerinin kısalmaması öngörülüyor. Mimarlık da mevcut dört yıl veya daha uzun sürenin korunması beklenen alanlar arasında sayılıyor. Bu ayrım, önerinin genel bir “üniversite üç yıl olacak” değişikliği olmadığını ortaya koyuyor; kapsamın program bazında şekillenmesi bekleniyor.

Asıl konuşulması gereken nokta, sürenin kısalmasından önce eğitim içeriğinin nasıl korunacağıdır. Haberde ders içeriklerinin ve saha gereksinimlerinin dikkate alınacağı belirtilse de, üç yıla inecek programlarda hangi derslerin nasıl düzenleneceği açıklanmıyor. Eğitim süresini değiştiren bir planın anlamı, yalnızca takvimdeki yılları azaltmakla sınırlı kalamaz; fakat mevcut haberde bu konuda ayrıntılı bir model yer almıyor. Bu nedenle okurun önünde henüz cevaplanmamış sorular bulunuyor.

Bu haberin manşetlerde daha az yer bulması, etkisinin küçük olduğu anlamına gelmiyor. Plan, geniş bir bölüm grubuna ve o programlarda eğitim gören ya da görmeyi düşünen öğrencilere dokunabilir; aynı zamanda üniversitelerin eğitim düzenini değiştirebilir. Fakat bunun ne zaman ve hangi bölümlerde uygulanacağı haberde kesinleşmiş değil. Tartışmanın sağlıklı yürümesi için önce kapsamın, eğitim içeriklerinin ve uygulama ölçütlerinin açıklanması gerekiyor. Şimdilik bilinen, bazı programlarda süreyi üç yıla indirme planının bulunduğu ve bunun bütün alanları kapsamadığı.