HABAŞ’ta iş güvenliği talebi sürerken inceleme önergesi reddedildi
Gün boyu HABAŞ’taki telefon yasağı ve işçilerin eylemi konuşulurken, asıl mesele iş güvenliği taleplerinin nasıl karşılandığı ve facianın incelenmesi için yapılan başvuruların akıbeti. Bu nedenle fabrika önündeki gelişmeleri, araştırma ve inceleme talepleriyle birlikte değerlendirmek gerekiyor.
HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda işçilerin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından işçiler, iş güvenliği önlemlerinin alınmasını ve ücretli izin verilmesini talep ederek eylem yaptı. Haberlere göre üretim devam ederken fabrika önündeki eylemde bazı işçiler gözaltına alındı, tesisin bulunduğu bölgeye giden yollar kapatıldı. Bunlar yalnızca bir işyeri anlaşmazlığı değil; işçilerin can güvenliği talebinin ve bu talebe verilen karşılığın da parçası.
Gözden kaçmaması gereken noktalardan biri, facianın nasıl araştırılacağına ilişkin girişimlerin önünün açılmamış olması. CHP’nin konuyla ilgili araştırma önergesi reddedildi; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin (TMMOB) inceleme talebi de kabul edilmedi. Bir yanda işçiler güvenlik önlemi istiyor, diğer yanda fabrikanın incelenmesi için yapılan bu iki başvuru sonuç vermiyor.
CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü, fabrikada inceleme yapılmasının engellendiğini ve delillerin karartılmaya çalışıldığını öne sürdü. Gümrükçü, 2025’te fabrikayı denetleyen bir kişinin kendilerine ulaştığını ve kazanın yaşandığı alanın raporda kırmızı işaretli olduğunu aktardı. Bunlar Gümrükçü’nün açıklamaları; haberlerde iddiaların bağımsız biçimde doğrulandığına ilişkin bir bilgi yer almıyor.
Yine de bu iddiaların dayandığı sorular açık: Denetim raporunda söz konusu alanın işaretlendiği doğruysa, ne tür bir risk kayda geçirildi ve sonrasında ne yapıldı? Gümrükçü, ailelerle ve işçilerle görüşmelerinde tedbir alınmadığını öğrendiklerini söyledi; ayrıca işçilerin fabrikaya telefonla girişinin yasaklandığını ve görüntü alınmasının engellendiğini ileri sürdü. Telefon yasağı, ölümle sonuçlanan bir olayın ardından işçilerin ve kamuoyunun bilgiye erişimi bakımından ayrıca açıklama gerektiriyor.
Fabrika yönetiminin cep telefonuyla giriş yasağı getirdiği, yasağa karşı çıkan işçilerin tesise girmeyerek iş bırakma eylemine başladığı da haberlerde yer aldı. İşçilerin eylemi sırasında tansiyonun yükseldiği, ardından jandarmanın işçileri gözaltına aldığı ve Valiliğin fabrikaya giden yolları kapattığı bildirildi. Yaklaşık bir aydır direnişte olan Smart Solar işçilerinin de HABAŞ işçilerine destek vermek için alana gelmesi, iş güvenliği talebinin yalnızca tek bir fabrikanın kapısında kalmadığını gösteriyor.
Bu gelişmelerin ağırlığı, işçilerin talebinin karşılanıp karşılanmadığı kadar, facianın nedenlerinin ortaya çıkarılmasına bağlı. Araştırma önergesinin reddedilmesi ve TMMOB’nin inceleme talebinin kabul edilmemesi, kamuoyunun yanıt beklediği soruları ortadan kaldırmıyor: Riskler önceden saptandı mı, saptandıysa hangi önlemler alındı, işçilerin dile getirdiği güvenlik sorunları nasıl değerlendirildi? Haberlere yansıyan bilgiler bu soruların yanıtını vermiyor; fakat işçilerin taleplerinin ve inceleme başvurularının neden sonuçsuz kaldığının açıklanmasını gerekli kılıyor.
HABAŞ haberini sıradan bir eylem haberi olarak okumak bu nedenle eksik kalır. Konu, işçilerin can güvenliği, çalışma koşulları ve ölümle sonuçlanan bir olayın nasıl araştırılacağıdır. İşçilerin taleplerinin, reddedilen başvuruların ve yetkililerin açıklamalarının birlikte izlenmesi, olayın sorumluluk ve hesap verebilirlik boyutunu görünür kılmanın tek yoludur.
Bu köşe, Gündem Siyaset yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.