Mahkeme 25 Kasım yasağını iptal etti: toplantı hakkı vurgusu

İstanbul 6. İdare Mahkemesi, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele ve Dayanışma Günü kapsamında Beyoğlu’nda yapılması planlanan etkinliklere getirilen bir günlük yasağı iptal etti. Yasak, 25 Kasım 2025’te düzenlenmesi planlanan toplantı, gösteri yürüyüşü ve diğer etkinlikleri kapsıyordu. Bu gelişme yalnızca bir etkinliğin takvimiyle ilgili değil; kamusal alanda bir araya gelme hakkının hangi gerekçelerle sınırlandırılabileceğiyle de ilgili.

Yasağı Beyoğlu Kaymakamlığı, kamu düzeni ve millî güvenliğin yanı sıra suç işlenmesinin önlenmesi, kişi güvenliği ile çalışma ve seyahat hürriyetlerinin korunması gerekçeleriyle getirmişti. Bir günlük yasak, bu gerekçelerle toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yanı sıra diğer etkinlikleri de kapsadı. Böylece idarenin kararı, belirli bir yerde ve tarihte yapılması planlanan buluşmaların tamamına etki etti. Haberde, yasağa dayanak gösterilen gerekçeler dışında olayla ilgili bir tehlike ya da somut durum aktarılmıyor.

Davacı Şevval Özkaya, yasağın hukuka aykırı olduğunu belirterek iptal davası açtı. Dava dilekçesinde katılımcıların anayasal demokratik haklarından mahrum bırakıldığı savunuldu; yasağı gerektirecek gerçek bir tehlikenin ortaya konulmadığı ifade edildi. Bu noktada iki farklı değerlendirme karşı karşıya geldi: Kaymakamlık kamu düzeni ve güvenlik gerekçelerini sıraladı, davacı ise bu gerekçelerin etkinlikleri tümüyle yasaklamayı haklı kılacak somut bir tehlikeyle desteklenmediğini ileri sürdü.

Mahkeme kararında toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının demokratik toplumun temel değerlerinden biri olduğunu belirtti. Ayrıca bu hakkın, kişilerin ortak fikirlerini savunup başkalarına duyurmasını güvence altına aldığını kaydetti. Bu vurgu, kararın önemini tek günlük yasağın kaldırılmasının ötesine taşıyor: Mahkeme, toplantı hakkını demokratik toplumun temel değerleri arasında değerlendirdi. Ancak eldeki haber, kararın gerekçelerinin tamamını ya da benzer dosyalara nasıl uygulanacağını aktarmıyor; bu nedenle etkisini olduğundan geniş göstermemek gerekir.

Kamu makamlarının güvenlik ve düzen sorumluluğu bulunması, toplantı hakkının da korunması gerektiği gerçeğini ortadan kaldırmıyor. Bir etkinlik yasağı, o etkinliğe katılmayı planlayanların ortak görüşlerini kamusal alanda dile getirme imkânını doğrudan etkileyebilir. Bu dosyada mahkemenin açıkladığı temel ölçüt, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının demokratik toplumdaki yeridir. Dolayısıyla mesele yalnızca bir başvurunun sonucu değil, idari kısıtlamaların karşısında bu hakkın nasıl değerlendirildiğidir.

Kararın sınırları da açık tutulmalı: Haber, belirli bir tarih ve Beyoğlu’nda planlanan etkinlikler için getirilen bir günlük yasağın iptal edildiğini bildiriyor. Bu, her yasağın hukuka aykırı olduğu ya da bütün toplantıların hiçbir koşulda sınırlandırılamayacağı anlamına gelmiyor. Fakat kamu düzeni gibi genel gerekçeler öne sürüldüğünde, temel bir hakkın nasıl korunduğu ve kısıtlamanın hangi olgulara dayandığı sorusu önem kazanıyor. Manşetlerin arasında asıl konuşulması gereken de bu: Mahkeme, toplantı hakkını demokratik toplumun temel değerlerinden biri olarak yeniden kayda geçirdi.