Tekrar, bilgiyi tanıdık hale getiriyor

Sosyal medyada veya haberlerde karşılaşılan bir iddia, farklı mecralarda tekrarlandıkça daha tanıdık gelebiliyor. Yanılsamalı Gerçeklik Etkisi, bu aşinalık hissinin yanlış bilginin doğrulanmış gibi algılanmasına yol açabildiğini ortaya koyuyor.

İnsan zihni enerji tasarrufu yapacak biçimde evrimleşti. Beyin, duyduğu her bilginin doğruluğunu baştan sona mantıksal süzgeçlerden geçirmek yerine, onu daha önce duyup duymadığına ilişkin bir kestirme kullanabiliyor.

Bir ifade tanıdık geldiğinde bu his, bilginin doğrulandığı ve güvenilir olduğu şeklinde yorumlanabiliyor. Böylece bir iddia sık tekrarlandığında, yanlış olsa bile kişiye daha inandırıcı görünebiliyor.

Tekrarlar arttıkça kişi bilginin kaynağını unutabiliyor; geriye kalan tanıdıklık hissi ise gerçeklikle karıştırılabiliyor. Propaganda makinelerinin ve sahte haber ağlarının asırlar boyunca yararlandığı bilişsel zaafiyetin temelinde bu etki bulunuyor.