Analog Dünya’da bilgi ve güç ilişkisi öne çıkıyor

George Dyson, Analog Dünya: İnsanların, Makinelerin ve Doğanın Ortak Yazgısı adlı kitabında dijital çağın başlangıcını yalnızca bilgisayarların tarihi üzerinden ele almıyor. Anlatı, 18. yüzyılda Leibniz’in Büyük Petro’yla ilişkisi ve Kuzey Pasifik’e gönderilen keşif seferleriyle başlıyor.

Bering ve Çirikov’un yolculuklarında yeni kıyıları tanıma isteği, Rusya’nın ticaret ve toprak arayışıyla birlikte ilerliyor. Kitap, haritaların ve sınır düşüncesinin yanı sıra bilginin daha başından itibaren güçle kurduğu ilişkiye de yer veriyor.

Dyson, Apaçileri izlemek için çölde kullanılan aynalı ışık sinyallerinden Edison’un ampulünde fark edilen elektron akışına ve vakum tüplerine uzanan örneklerle buluşların hangi ihtiyaçlardan doğduğunu anlatıyor. Bu bağlantılar, geçmişte taşınan ışıkla günümüzün optik haberleşme ağları arasındaki mesafeyi görünür kılıyor.

“Ağaç Ev” bölümünde orman ve kerestecilik, “Sicim Kuramı”nda ise düğüm atmak, bağlamak ve örmek ele alınıyor. Kitap, teknoloji tarihinin laboratuvarlarla sınırlı olmadığını; ip, düğüm ve barınmak için kullanılan ağaç gibi insan becerileriyle doğayla kurulan ilişkinin de bu tarihin parçası olduğunu gösteriyor.

“Yunusların Sesi” bölümünde Leo Szilard’ın entropi üzerine düşüncelerinden nükleer çağın eşiğine uzanan anlatı, bilimsel merakın büyük bir güce dönüşmesini ve beraberinde getirdiği sorumluluğu işliyor. Kitabın son bölümünde ise bizonların yok edilişi ve yerli halkların topraklarından sürülmesi anlatılıyor.

Mehmet Doğan’ın çevirisi, teknik ayrıntıları anlatının önüne geçirmeden kitabın yoğun konularını Türkçede akıcı biçimde aktarıyor. Koç Üniversitesi Yayınları tarafından yayımlanan eser, keşif seferlerinden vakum tüplerine, ormanlardan dijital sistemlere uzanırken teknolojinin dünyada yarattığı değişimleri de gündeme getiriyor.