SGDP aylığı artırmıyor; aylık kesilirse yeniden hesaplanıyor

Yaklaşık 2,2 milyon emekli sigortalı çalışmayı sürdürüyor ve bu çalışanlardan sosyal güvenlik destek primi (SGDP) kesiliyor. SGDP, emekli aylığının hesabında dikkate alınmıyor; iş kazası ve meslek hastalığına karşı güvence sağlıyor.

Emekli işçi, iş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle çalışma gücünün yüzde 10 veya daha fazlasını kaybederse emekli aylığına ek olarak sürekli iş göremezlik geliri alabiliyor.

Emekli aylığını artırmak isteyen çalışanın aylığını kestirerek çalışmaya devam etmesi gerekiyor. Aylık, çalışanın talebi üzerine yeniden bağlandığında tekrar hesaplanıyor; kesinti ile yeniden bağlanma arasındaki zamlar yansıtılıyor ve çalışılan süredeki prime esas kazanç üzerinden her 360 gün için yüzde 2 oranında aylık bağlanıyor.

Nisan 2023’te EYT kapsamında emekli olan ve aynı yıl ekimde çalışmaya başlayan bir işçinin örneğinde net ücret 42.500 lira, temmuz zammı sonrası emekli aylığı 25.200 lira. Brüt ücretin yıllık ortalama 56.000 lira olacağı hesabıyla, aylıkta her 360 günlük çalışma karşılığında yaklaşık 1.100 lira artış öngörülüyor.

Bu örnekte aylığı kestirmek, yılda 302.400 liralık gelirden vazgeçmek anlamına geliyor. Aylıktaki yaklaşık 1.100 liralık artışla bu kaybı telafi etmek 270 ay, yani 20 yıldan fazla sürüyor; hesabın kişinin kendi aylığı ve brüt ücreti üzerinden yapılması gerekiyor.

Ayrıca, kamuda çalışan eşinin başka bir ile atanması nedeniyle özel sektördeki işinden ayrılan işçinin kıdem tazminatı hakkı bulunmuyor. Kıdem tazminatının düzenlendiği 1475 Sayılı İş Kanunu’nun yürürlükteki 14’üncü maddesinde, eşin başka bir ile tayin edilmesi tazminat hakkı doğuran haller arasında sayılmıyor.